Με καθαρό αίσθημα (επίλεξε σύμμαχο)

Αρνούμαι τις συναισθηματικές αντιδράσεις και με ενδιαφέρει μόνο μια πολιτική θεώρηση.

Υποστηρίζω ότι δεν απειλούμαστε από την ελευθερία λόγου και έκφρασης. Τί άλλο να κάνω, υποστηρίζω τα αυτονόητα: ότι αυτό που απειλεί όλους μας είναι η πολιτική παρακμή μέσα στην οποία ζούμε.

Σαφώς, πασχίζω να υπερασπιστώ την ελευθερία μου (σε καθημερινή βάση) από εκμεταλλευτές και κηδεμόνες και αυτό προϋποθέτει συγκρούσεις και έχει συνέπειες, καθώς και περιστασιακούς συμβιβασμούς και οπωσδήποτε ήττες. Φυσικά, δεν με ενδιαφέρουν οι λυκοσυγκρούσεις και οι αλαλαγμοί στο διαδίκτυο.

Αντιλαμβάνομαι όμως την κοινωνία πρακτικά και χειροπιαστά, σαν καθημερινή παραγωγική πρακτική και ταξικό βίωμα (και όχι μέσα από ιδεαλιστικά σχήματα με αποκορύφωμα τον εθνικό μεγαλοϊδεατισμό που οδήγησε σε καταστροφές και χούντες) ...επίσης, αντιλαμβάνομαι την κοινωνία δίχως αυστηρά παγιωμένη ταξινόμηση των ομάδων και των ατόμων, καθώς οι ομαδοποιήσεις στην εποχή μας έχουν δυναμικά χαρακτηριστικά και διανυσματική διασπορά. Αυτός είναι βέβαια και ο λόγος που μεγάλες μάζες ανθρώπων βρίσκονται σε αδράνεια και αποπροσανατολισμό.
Η διαφορικότητα των ταυτοτήτων αποτελεί πολιτικό σύμπτωμα και στρατήγημα.
Φυσικά, επειδή κάθε στρατηγική παράγει και την αντίθεσή της, παρατηρούμε την έκρηξη της λεγόμενης τυχαίας και παράλογης βίας που επονομάζουν ασύμμετρη.

Ο αγώνας για καθαρότητα αντίληψης, ανεξαρτησία κρίσης και ορθολογισμό είναι πολύ δύσκολος σε εποχές δημοκρατικού ελλείμματος. Περνά μέσα από την (ουσιαστικά και βιωματικά) συγκρουσιακή ανίχνευση των δυνάμεων και όχι μέσα από δήθεν συγκρουσιακά σχήματα όπως κομματικές ταυτότητες.
Επιτυγχάνεται με το ένστικτο, την εγρήγορση, την κατά Μπερξόν παρουσία. Διαλέγω τον σύμμαχό μου και τον αντίπαλό μου με γνώμωνα το καθαρό αίσθημα.

Αν σας κατηγόρησα για φοβικά σύνδρομα, δεν είπα βέβαια να μην υπερασπιστούμε την πατρίδα μας, αλλά θα πρέπει να την υπερασπιστούμε με μέτρο και γνώση, απέναντι σε πραγματικές απειλές.

Η πατρίδα μας απειλείται από τί;
Ποιές είναι οι αξίες που υπερασπιζόμαστε;

Εσείς αισθάνεστε πως απειλείστε ως άτομα και (ως συλλογικότητα;) από συνομωσίες και εξωγενείς παράγοντες.

Εγώ σας επιστώ την προσοχή σε αυτό που κατά τη γνώμη μου και βάσει της κλασικής/υλιστικής πολιτικής θεωρίας και του ορθολογισμού (βλέπε Δημόκριτος, Αριστοτέλης, Αντιφών, Πρωταγόρας) αποτελεί το συμφέρον μιας δημοκρατικής πόλης.

Ο Πρωταγόρας έθεσε το θέμα της υπεράσπισης της δημοκρατικής πόλης. Είναι εκείνος που υποστήριξε ότι η πολιτική τέχνη ήταν αυτή που επέτρεψε στους ανθρώπους να επιβιώσουν και ότι η ουσία της είναι η ισονομία.

Στο κείμενο "ανωνύμου" που διέσωσε ο Ιάμβλυχος (αποδίδεται από μερικούς και πάλι στον κλασικό σοφιστή) ο συγγραφέας απευθύνει δριμύτατη κατηγορία ενάντια σε εκείνους που αδιαφορούν για την παραγωγική δραστηριότητα και το ρίχνουν στην κερδοσκοπία. Συνδέει έτσι την οικονομία με την ύπαρξη και τη λειτουργία της δημοκρατικής πόλης.

Μου αρέσει να επιστρέφω στις πηγές, ειδικά όταν υπάρχει θολή ατμόσφαιρα.

Οι εχθροί της Ελλάδας (όπως και κάθε ευνομούμενης και ως εκ τούτου "μη ανασφαλούς" πολιτείας) είναι όσοι καπηλεύονται την εξουσία και όσοι κερδοσκοπούν.

Δυστυχώς, παγκόσμια και τοπικά, έχει επικρατήσει ένα τέτοιο συνάφι και αυτό είναι ενδεικτικό της πολιτικής ατμόσφαιρας (ατμόσφαιρα πολέμου) που ευνοεί όπως είπα "κάποιους" και όχι το ευρύτερο σύνολο.

Αναρτήθηκε στο press-gr.blogspot.com, ημερομηνία: 13 Ιούλιος 2008 3:20 μμ

ως σχόλιο σε ανάρτηση με τίτλο "συνάντηση σκοπιανών στη φλώρινα"

φωτο. Femina Ridens (Frightened Woman, 1969) Piero Schivazappa

οι πνευματικοί άνθρωποι

...πνευματικός είναι ο κάθε άνθρωπος που παίρνει σοβαρά τη σχέση του με τους άλλους και αισθάνεται υπεύθυνος για το γίγνεσθαι της κοινωνίας έτσι ώστε σε κάθε περίσταση επεξεργάζεται θέσεις και στάσεις προκειμένου να ενεργεί συνειδητά.

Η δημοκρατία πάσχει όταν οι περισσότεροι αδυνατούν να αντιληφθούν το κοινό συμφέρον ως προσωπικό τους μέλημα. Αυτά έχουν αναλυθεί ήδη από τους προσωκρατικούς (1).
Αυτό που βιώνουμε έχει περιγραφεί ως προοίμιο της τυραννίας και αποτελεί μέρος του επίπονου κύκλου που διαγράφουν οι κοινωνίες όταν παρακμάζουν.

Δυστυχώς, τέτοιοι πολιτικοί κύκλοι δεν σταματούν πριν ολοκληρωθούν. Οι πνευματικοί άνθρωποι οδηγούνται στην επικούρεια "ιδιώτευση"(2) ή καλύτερα "παρέγκλιση", που αποτελεί και στρατηγική διάσωσης της φιλοσοφικής φλόγας σε εποχές που οι καταστροφές σαρώνουν τα πάντα και υποχωρεί η πολιτική κοινότητα στην οποία στηρίζεται η δημοκρατία.

Σε κάθε περίπτωση, πνευματικοί άνθρωποι υπάρχουν και διαφωνώ πλήρως με όσους οδύρονται για την απουσία τους. Δεν έχουν παρά να πνευματικοποιηθούν οι ίδιοι και να μην μεταθέτουν ευθύνες. Ο καθένας ότι μπορεί ας κάνει.

(1)Ενδιαφέρον ανάγνωσμα: "Σπουδή στο θέμα της ελευθερίας" -η έννοια της ελευθερίας στον προσωκρατικό υλισμό-, Έλλη Παππά, εκδ. άγρα

(2)Αποσπάσματα από το βιβλίο της Ε. Παππά εκεί που αναφέρεται στον Επίκουρο:

"Ο αισιόδοξος κόσμος τους 5ου αιώνα θα καταρρεύσει όταν θα εκδηλωθεί η κρίση του αρχαίου κόσμου, όταν οι λεγεώνες του Φιλίππου θα 'ρθούνε να δώσουνε με τα όπλα τους τη λύση, όταν ο στρατός του Αλέξανδρου θα ανοίξει την εποχή των αυτοκρατοριών. Τότε θα έρθει και πάλι η ατομική φιλοσοφία, με τη διδασκαλία του Επίκουρου, να χαράξει τα νέα όρια της ελευθερίας. Η χάραξή τους περνούσε μέσα από την κριτική της ατομικής φιλοσοφίας του 5ου αιώνα. Η επικούρεια αντίληψη θα θεωρήσει δεσμευτικό της ελευθερίας τον αυστηρά αιτιοκρατούμενο -"νομοκρατούμενο"- κόσμο του Δημόκριτου, και θα εισάγει τον νέο όρο της "παρέγκλισης".

[...]Ο πολίτης του 5ου αιώνα, που ήταν το λειτουργικό άτομο της δημοκρατικής πόλης, δεν υπάρχει πια. Για να διασωθεί το άτομο, και να διασώσει κάποιες από τις αξίες που είχε κατακτήσει, πρέπει να παρεκκλίνει από την πολιτική ζωή. Ο Κήπος του Επίκουρου θα προσφέρει στην ελευθερία το νέο της καταφύγιο, και στο άτομο μια νέα κοινότητα, τώρα που η παλιά πολιτική κοινότητα χάνεται. Το "λάθε βιώσας" είναι το αίτημα των καιρών.

[...]Αν διασώθηκε η έννοια της ελευθερίας ως τους τελευταίους ρωμαϊκούς αιώνες, οφείλεται στην ατομική φιλοσοφία που, με τη διδασκαλία του Επίκουρου, έγινε ένα μαζικό κίνημα που αντιδρούσε μαχητικά στις σκοταδιστικές, δαιμονολατρικές δοξασίες, τις "ψευδοδοξίες", που πλήθαιναν και θόλωναν τις συνειδήσεις σαν την αρρώστια που χτυπάει τα πρόβατα...

[...]Η επικούρεια διδασκαλία ήταν αυτή που διέσωσε ότι είχε κατακτήσει η ελεύθερη σκέψη του πολίτη της δημοκρατίας: την επιστημονική γνώση που διώχνει τις υπερφυσικές δυνάμεις από τον κόσμο και το φόβο από τις ψυχές των ανθρώπων...

Αναρτήθηκε στο press-gr.blogspot.com, ημερομηνία: 13 Ιούλιος 2008 3:20 μμ

και πρόκειται για σχόλιο σε ανάρτηση με τον στερεότυπο τίτλο "Γιατί σιωπούν οι πνευματικοί άνθρωποι;"

Γίνε Stalker or die

Ο ουσιαστικός ηλεκτρονικός αναλφαβητισμός (πέραν των τυπικών δεξιοτήτων... που αν και επιτρέπουν τη χρήση δεν εξασφαλίζουν επ'ουδενί την δημιουργική χρήση), συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τον κοινωνικό αυτισμό, καθώς έχει ως συστατικό στοιχείο του την κριτική ανικανότητα. Δηλαδή, όσοι ναρκώνονται μπροστά σε μια οθόνη ή με οποιονδήποτε τρόπο, ανίκανοι να κάνουν δημιουργική χρήση του διαθέσιμου μέσου, πάσχουν έτσι κι αλλιώς (ήδη και πρότερα), ως πολίτες.

Πού μπορεί να ξεκινούν όμως όλα αυτά;

Αυτή τη χρονιά είχα μερικούς μαθητές (στο πλαίσιο μιας από τις ασχολίες μου) και είδα ότι παρά τις προκαταλήψεις που διοχετεύονται σε αυτούς από δεύτερο χέρι, αντανακλαστικά και άκριτα, υπάρχει από τη μεριά τους μεγάλο ενδιαφέρον για πληροφόρηση και διάλογο.

Επανειλημμένα όμως, τα παιδιά με διαβεβαίωναν πως στο σχολείο δεν γίνονταν σοβαρές συζητήσεις παρά μόνο στερεότυπες, συνοδευόμενες από κάποιες "γραφικές" δραστηριότητες.

Ανταποκρίνονταν παρ'όλ'αυτά σε κάθε νύξη από τη μεριά μου και λίγο πολύ μελετούσαν το υλικό που τους έδινα (προσπαθώντας στις περισσότερες περιπτώσεις να οξύνω την περιέργεια και την έφεσή τους για περαιτέρω έρευνα).
Όμως η τυπολατρική παιδεία με τα εξαντλητικά ωράρια στεκόταν διαρκώς εμπόδιο.

Πέραν των "αμοιβών" -που είναι χαμηλές έτσι κι αλλιώς (κατά κύριο λόγο για όσους επιτελούν φιλότιμα το έργο τους και άρα δουλεύουν περισσότερο... )- καταλήγω στο χιλιοδιατυπωμένο συμπέρασμα πως απαιτείται υποστηρικτική μετεκπαίδευση και συνακόλουθα, τακτική αξιολόγηση του διδακτικού προσωπικού σε όλες τις βαθμίδες, όχι με σκοπό την απόρριψη, αλλά την επανεκτίμηση των αναγκών. Ξέρω, ...δύσκολο να γίνει στην πράξη όταν δεν υπάρχει καλή πίστη. Αλλά θα πρέπει να ξεκινήσει πάση θυσία και να αναπροσαρμόζεται κατά την διαδικασία. Οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να επιδιώξουν κάτι τέτοιο. Καθώς δε το γενικότερο σύστημα είναι πολύ προβληματικό, αποκλείεται μια τέτοια αλλαγή να μην έχει παρενέργειες. Όμως κάτι πρέπει να γίνει.
Για παράδειγμα, είναι δυνατόν σήμερα να διδάσκεις παιδιά και να μην έχεις ιδιαίτερη εξοικείωση με τις τεχνικές έρευνας και φιλτραρίσματος πηγών από το διαδίκτυο;
Η έρευνα αποτελεί όλο και περισσότερο αναγκαίο στοιχείο της καθημερινότητας. Η μια και μοναδική πηγή, το κρατικά τυπωμένο και δωρεάν παρεχόμενο μίζερο σύγγραμμα είναι κάτι επικίνδυνο. Αντ'αυτού, θα έπρεπε να εισαχθεί γρήγορα η κριτική μελέτη πολλαπλών πηγών με την καθοδήγηση του σωστά εκπαιδευμένου καθηγητή. Ο ρόλος του θα ήταν καίριος, πραγματικά καίριος, αλλά όχι πατερναλιστικός:

Υπάρχει πλέον πραγματικά η ανάγκη καλλιέργειας ενός ενστίκτου της κατεύθυνσης. Ο καθένας μας χρειάζεται να έχει πρόσβαση σε έναν "οδηγό" καθώς και να εξασκούμαστε ως οδηγοί. Θυμάστε την ταινία Stalker? Κάτι τέτοιο! και δίνω το παράδειγμα, για να επιστήσω την προσοχή στην πνευματικότητα της λειτουργίας αυτής.

Αλλιώς, θα πελαγοδρομούν οι άνθρωποι αναίτια, θα εξαντλούνται και θα πνίγονται στους ωκεανούς της πληροφορίας ή θα βυθίζονται στο κενό της έλλειψής της.
Τί κρίμα, όταν γνωρίζεις πως οι ίδιοι ωκεανοί είναι δίοδοι.

Η κοινωνία μας αδιαφορεί σε γενικές γραμμές για το μέλλον, καθώς εχθρεύεται την τεχνολογία σε επίπεδο σκέψης και οράματος, ενώ καταναλώνει με μανία τις εντελώς εμπορικές της εφαρμογές. Δεν έχουμε παράδοση επιστημονικής φαντασίας, άρα υποτιμούμε την παιγνιώδη αναζήτηση στην πράξη, ακόμη κι αν διακηρύσσομε το αντίθετο στη θεωρία. Δεν ευνοούμε την διερεύνηση του πιθανού, αλλά μιλάμε ατέλειωτα στα κινητά για τα ίδια και τα ίδια.

Όταν το χιούμορ δοκιμάζει το μυαλό, εύκολα επιλέγουμε τον χαβαλέ που απαιτεί ελάχιστη προσπάθεια, γιατί είναι απέναντι στο χιούμορ, ότι η πορνογραφία απέναντι στον έρωτα.

Δεν έχουμε μάθει να ακούμε, να χαιρόμαστε και να εκτιμούμε την οργάνωση και τη δύναμη της αντίθετης άποψης. Αρκεί όμως να ανατρέξουμε στους Πλατωνικούς διαλόγους για να δούμε ένα πρότυπο διαλόγου που εμπεριέχει όσα ανέφερα. Αξίζει να το κάνουμε, ακόμη κι αν θεωρούμε πως... το συμπόσιο ας πούμε, είναι ένα ελιτίστικο μοντέλο αντιπαράθεσης χάριν λόγου που τίποτα δεν έχει να προσφέρει στους σύγχρονους μαχητές της κάθε ιδεολογίας της δράσης.
Εγώ επιμένω ότι πρέπει να επιστρέφουμε στις πηγές.

Είμαστε λοιπόν κυρίως αυτιστικοί χρήστες τεχνολογικών εφαρμογών, καταναλωτές και όχι συνειδητοί δημιουργοί της επόμενης φάσης.
Αισθανόμαστε δε απέχθεια για τους ιμπεριαλιστές (δηλαδή, όλους εκείνους που διεκδικούν την κυριαρχία σε όλα τα επίπεδα) και τους υποτιμούμε συνοπτικά και συνολικά. Παρ'όλ'αυτά, έχουμε μείνει χρονίως εξαρτημένοι από μια νοσταλγία για το κυρίαρχο Βυζάντιο, την κυρίαρχη Αθήνα, τον κυρίαρχο Μακεδόνα Αλέξανδρο, ακόμη και την κυρίαρχη Σοβιετική ένωση, ενώ διατηρούμε ζωντανή μια φοβική ενθύμηση των "μεγάλων δυνάμεων".
Μήπως αυτό λέγεται συμπλεγματικός μαρασμός;

Τα πιο εξαιρετικά μυαλά, που δεν είναι λίγα, καταλήγουν απωθούμενοι/ες από την ασχετοσύνη που κυριαρχεί και τις αδιέξοδες συζητήσεις να απορροφούνται εντελώς από την ιδιωτική σφαίρα, όπου μπορούν να αναζητούν με ηρεμία απαντήσεις στα αντικείμενα που τους αφορούν και την απλή ικανοποίηση της ευφυούς περιέργειας.
Οι άνθρωποι με πολιτική κουλτούρα κρατάνε την ανάσα τους και περιμένουν κάθε τόσο την κατάλληλη στιγμή για την επόμενη έξοδο προς τον κοινωνικό χώρο, που όμως συνήθως οδηγεί στο ξόδεμα χωρίς σπουδαίο αποτέλεσμα. Κι όλοι γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος δεν έχει απεριόριστες δυνάμεις, όσο κι αν κάποιες φορές, τείνουμε να πιστέψουμε το αντίθετο.

Και ναι, σαφώς διαχωρίζω την οξύνοια από το ηθικό ύψος, χωρίς όμως να λέω ότι δεν τείνουν στοιχειωδώς να αλληλοκαλύπτονται.

Εν πάση περιπτώσει, ας θέσουμε μια προτεραιότητα: να σώσουμε τους νεότερους από την γραφειοκρατική ισοπέδωση. Η έρευνα και η αγάπη για την μάθηση πρέπει να επιστρέψουν στο σχολείο και να διαχυθούν από εκεί. Αυτό βέβαια δεν γίνεται χωρίς διαρκή μετεκπαίδευση, αξιολόγηση και αλλαγή του ρόλου των δασκάλων. Και όλα αυτά επίσης, δεν γίνονται χωρίς την εξυγείανση της πολιτικής!
Γι'αυτό και παρακολουθώ τις πολιτικές εξελίξεις με αγωνία και κάποια ελπίδα μήπως προλάβω να δω την έλευση της δημοκρατικής χειραφέτισης. Η τόλμη και η σοβαρότητα, ο ρασιοναλισμός και ο μεθοδικός πειραματισμός, η αυτοπεποίθηση και ο αλληλοσεβασμός, η κριτική και η ελευθεριακή κουλτούρα είναι απαραίτητα συστατικά μιας χειραφετημένης δημοκρατικής κοινωνίας. Αλλιώς, αυτό που θα δούμε όλοι θα είναι το σχίσμα, το σχίσμα σε κάθε επίπεδο και με όλες τις μορφές. Ίσως αυτό να είναι και το πιο πιθανό.

Προς το παρόν, βάλσαμο αποτελούν οι ευλογημένοι άνθρωποι που ακτινοβολούν συμπόνοια, ευαισθησία, σεβασμό, τιμιότητα, αγωνιστικότητα, πάθος για την εργασία τους και την γνώση, αγάπη και απορία για τον κόσμο. Ευτυχώς που υπάρχουν τέτοιοι, ακόμη κι αν διαφωνώ μαζί τους σε επιμέρους εκτιμήσεις για το επιθυμητό μέλλον.
Όποιο κι αν είναι αυτό, θα ήθελα να τους περιέχει ατόφιους.

Η ποιότητα τέτοιων ανθρώπων, ποιότητα "οδηγού" που έχει διασωθεί μέσα στον χρόνο και ενάντια στην αλλοτρίωση, με συγκινεί. Ωραία ποιότητα που αποκρυσταλλώνεται όμως άλλοτε με το τέχνασμα της πτώσης.