hard core Μολοτωφ-art

Υπότιτλος:
Το ριάλιτι της επανάστασης. Αποθεώνοντας την ανυπακοή. Για να πετύχεις χρειάζεται περισσό θράσος και αδιαπραγμάτευτη πίστη. Just do it.


Την τελευταία φορά που πήγα σε διαδήλωση ήταν στη γειτονιά μου στο κέντρο της Αθήνας. Καθώς κατεβαίναμε την οδό Δημοφώντος, κάποιοι του αναρχικού χώρου (έτσι αυτοπροσδιορίζονταν με τα σύμβολα που έφεραν και τα συνθήματά τους), πετάχτηκαν με σπρέυ και άρχισαν να γράφουν συνθήματα στους τοίχους πολυκατοικιών. Οι ένοικοι κοιτούσαν σαστισμένοι.

Αισθάνθηκα ότι κρυμμένοι πίσω από το μπούγιο, το πλήθος στο οποίο συμμετείχα, κάποιοι βανδάλιζαν τα σπίτια των ανθρώπων της γειτονιάς. Υποτίθεται ότι βαδίζαμε διεκδικώντας να τεθούν περιορισμοί στην αυθαιρεσία των μαγαζατόρων και την εμπορευματοποίηση. Ενοχλημένη, πετάχτηκα από το πλήθος και τους φώναξα να σταματήσουν. Όλοι σχεδόν όσοι προπορεύονταν με κοίταξαν με ένα είδος ένοχου χαμόγελου και ακούστηκαν εν χορώ να μου απευθύνουν ένα εκκωφαντικό "σσσσσ". Να σωπάσω.

Είχα να το ακούσω αυτό από τότε που ήμουν μικρή και τύχαινε να παραβιάσω κάποιον άγραφο νόμο, όπως ότι δεν τραγουδάμε λαϊκά τραγούδια στην εκκλησία, δεν διακόπτουμε τους μεγάλους, δεν μιλάμε στον διπλανό μας την ώρα του μαθήματος.
Όμως εδώ, οι όροι είχαν αντιστραφεί.

Ο άγραφος νόμος ήταν πως δεν αντιδράμε ως μονάδα στο ρεύμα... Ακόμη κι όταν το ρεύμα επιτρέπει τις αυθαιρεσίες κάποιων; Ε, λοιπόν, εγώ δεν θα μπορούσα να έχω την ευθύνη μιας τέτοιας διεστραμμένης σιωπής. Σηκώθηκα κι έφυγα. Not in my name, όπως θα έλεγαν κάποιοι συνέλληνες.

Εύχομαι σε όλους να μάθουν να διαχωρίζουν τη θέση τους όταν βλέπουν την αυθαιρεσία, οποιαδήποτε αυθαιρεσία, να παραποιεί τις προθέσεις τους. Αλλοιώς είμαστε συνένοχοι.


***

Οι νεκροί της τράπεζας δεν ήταν ήρωες του εργατικού κινήματος, δεν ήταν ήρωες. Δεν προσφέρονται για μετατροπή σε σύμβολα, σε αγίους ή μάρτυρες. Ο θάνατός τους ως παράπλευρη απώλεια σηματοδοτεί τον εκτροχιασμό της δημόσιας ζωής, τον καταποντισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανάμεσα στα οποία είναι και η ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας στον χώρο εργασίας. Είναι η κήρυξη κοινωνικού πολέμου.

Όλα αυτά δεν είναι πρωτόγνωρα στις κοινωνίες μας, όπου παρά την όποια νομοθεσία, η τήρηση κανόνων ασφαλείας και ειδικά στον εργασιακό χώρο, παραμένει ζητούμενο. Παρ'όλ'αυτά, όταν μια λαϊκή διαμαρτυρία έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο εργαζομένων (με υπαίτιους τους διαδηλωτές τουλάχιστον κατά το ήμισυ), έχουμε περάσει την κόκκινη γραμμή και φτάνουμε σε φαινόμενα που σχετίζονται περισσότερο με το εμπόλεμο Ιράκ, παρά με την ιστορία των εργατικών κινημάτων. Όλα αυτά είναι συμπτώματα χαωτικής σχέσης σκοπών και μέσων. Το αποτέλεσμα έλλειψης πολιτικής σκέψης που να εμπεριέχει τα διακυβεύματα και να οδηγεί σε στοχευμένες διεκδικήσεις.

Η επαναστατική βία που ευαγγελίζονται ορισμένοι θα ήταν σχεδόν κατανοητή αν όχι θεμιτή, αν και μόνο αν υπήρχε η καίρια λαϊκή μάζα πίσω από την επιζητούμενη εξέγερση. Ακόμη και να μην μπορούσαμε όλοι να αποδεχτούμε τη λογική αυτής της ταξικής εξέγερσης, θα είμαστε υποχρεωμένοι να αποδεχτούμε τα αυταπόδεικτα γεγονότα και να αποχωρήσουμε από την κοινωνική διαδικασία αν δεν μας αρέσει. Να ξενητευτούμε, να κρυφτούμε... έστω να σηκώσουμε μια αντιδραστική παντιέρα της απελπισίας.

Ας το δούμε κι από μια διαφορετική οπτική:
Αν εσένα σου φταίνε οι τράπεζες, εμένα μου τη δίνει ας πούμε... το art–athina, επειδή είναι στα αγγλικά, επειδή η τέχνη έχει ελάχιστες διαφορές από ένα μαγαζί στη Μύκονο που φοροδιαφεύγει και οργανώνει δήθεν ξεφαντώματα με ξανθές με ύφος εκατό καρδιναλίων και με πολλά ψώνια, επειδή δεν εξυπηρετεί το καλό κανενός -ούτε καν των καλλιτεχνών, εκτός από εξαιρέσεις κι εκτός από τους μετέχοντες επενδυτές στο μετοχοποιημένο σύστημά τους. Η τέχνη λοιπόν κι αν είναι αντιδραστική! Και δεν εννοώ καν ότι αυτό δεν είναι τέχνη. Αντίθετα, αυτός είναι ο ορισμός και η στρατηγική της κουτσής μεν αλλά κυρίαρχης και στοιχειωδώς παραγωγικά λειτουργικής σύγχρονης τέχνης (βλέπε και σχετικό απόσπασμα του Boris Groys πιο κάτω για το self-denunciatory self-design). Η τέχνη κι αν είναι στημένη ώστε να επιβεβαιώνεται η πατρωνία και η κυριαρχία των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων πάνω στην κοινωνία. Μια χαρά συμβολικός χώρος που πλασάρεται ως εναλλακτικός και προωθείται από τις αισθητικά αναβαθμισμένες παρεούλες του lifestyle στις προθήκες των free press και στα in στέκια (ως αντισυστημική).

Θα μου άρεσε λοιπόν κι εμένα να πετάξω καμιά βόμβα προς τα κει. Όμως δεν θεωρώ ότι η "λόξα" μου έχει κάποια νομιμοποίηση, αφού δεν έχω μετέλθει πριν όλων των μέσων που έχω στην διάθεσή μου, ή εν πάση περιπτώσει, αφού απέτυχα μέχρι τώρα να συνασπιστώ επαρκώς ώστε να ανατρέψω αυτό το σύστημα και να συνεγείρω περισσότερους. Δεν μπορώ να θεωρώ ότι η κοινωνία στηρίζει εμένα περισσότερο από αυτούς που διευθύνουν την επιχείρηση "τέχνη" και προσφέρουν στην κοινωνία ένα ακόμη χώρο διαγκωνισμού με κριτήρια που επιλέγουν εκείνοι για το συμφέρον τους και με κάποια πίτα κερδών στα οποία αποβλέπουν οι μετέχοντες.
Ναι, το ιδιοτελές κέρδος είναι πάνω από την ουσία και θα παραμένει όσο δεν βρίσκουμε τρόπους να αναδείξουμε την ουσία.

Πρέπει λοιπόν να βρω κι εγώ την άκρη με τον εαυτό μου και τους ομοίους μου. Όσω δεν το καταφέρνω, μια μολότωφ δεν πρόκειται να προωθήσει το όραμά μου ουδόλως. Αντίθετα, το μόνο που θα μπορούσα να καταφέρω μέσα στην οργή μου θα ήταν να ενθρονιστώ στο κέντρο του μισητού συστήματος που κατά τα άλλα απορρίπτω. Η καμικάζι καλλιτέχνης που ως άλλος Μπιν Λάντεν (δεν ήταν λίγοι που μίλησαν για τους δίδυμους πύργους ως "έργο τέχνης")... έκαψε μερικούς ομοτέχνους της και αυτοκτόνησε ας πούμε στη φυλακή, αφήνοντας πίσω της στην καλύτερη περίπτωση το τάδε έργο που τώρα μοσχοπουλιέται κλπ

Όμως κάποιοι σύγχρονοι εξεγερμένοι βιάστηκαν, βιάζονται, δεν βλέπουν πως υπάρχουν κάποια στάδια διεκδίκησης και πολιτικής διεργασίας που προηγούνται και ότι δεν είμαστε όλοι μαζί στον αγώνα όπως τον αντιλαμβάνονται.

Οι τράπεζες δεν είναι ακριβώς ο ταξικός εχθρός όλων που θεωρούν. Είναι για πολλούς μικροαστούς Έλληνες "συνεργάτες" και "σύμβουλοι", ακριβώς όπως και στις διαφημίσεις. Τους αρέσει ή δεν τους αρέσει, δεν είμαστε "άκληροι μουζίκοι". Αντίθετα, αρκετοί, όσοι δεν παραδοθήκαμε στον άκριτο καταναλωτισμό, οι λεγόμενοι "νοικοκυραίοι"..., ακόμη κι αν δεν διαθέτουμε ρευστό χρήμα, έχουμε ένα σπίτι, ίσως δύο, έχουμε πιθανά γη σε κάποιο χωριό, ίσως κάποιες καταθέσεις στον λογαριασμό του μπαμπά και της μαμάς, έως και μετοχές που ελπίζουμε να ανέβουν για να μην χάσουμε το μπλοκαρισμένο κεφάλαιο που συσσώρευσε με κόπο και στερήσεις κάποιος από τους προγόνους μας. Δεν είμαστε όλοι λαμόγια και τα λεφτά αυτά δεν είναι πάντα προϊόν κλοπής.
Αυτοί που έκλεψαν να τιμωρηθούν. Ας δημευθούν οι περιουσίες τους. Οι περισσότεροι νεώτεροι πάντως επιβιώνουμε με τα 500 ευρώ γιατί τσοντάρει η οικογένεια. Η μικροαστική οικογένεια έχει επίσης πάρε-δώσε με την τράπεζα. Συμμετέχουμε λοιπόν στο καπιταλιστικό σύστημα και ζητάμε εξορθολογισμό με όρους σοσιαλδημοκρατίας -ή και με νέους όρους που θα επινοήσουμε μέσα στην Ευρώπη για την ριζική αναμόρφωση της συμμετοχικής δημοκρατίας, αλλά όχι αιματηρή ανατροπή κι επιστροφή στον πρωτογονισμό ή σε καταστάσεις Μορφωτικής Επανάστασης.

Δυστυχώς για τους φανατικούς, δεν υπάρχει η κρίσιμη μάζα που θα νομιμοποιούσε τις γενικεύσεις τους και τα μέσα που επικαλούνται. Λείπει ο κοινός ορίζοντας που θα μας ταύτιζε. Ίσως γι'αυτό τα κόμματα της αριστεράς επιδιώκουν την πτώχευση. Για να βυθιστούμε, μια και καλή, όλοι οι μικρομεσαίοι κάτω από τη μπάρα και να δημιουργηθεί η επιθυμητή γι'αυτούς κρίσιμη μάζα.
Αν είναι να έρθει, θα έρθει. Όμως προς το παρόν, αυτό αποτελεί ιδεοληψία και όχι συνετή εκτίμηση της πραγματικότητας.

photo: snapshot from the movie "Salton Sea"

Are (greek) teenagers adults?/Είναι οι (έλληνες) έφηβοι ενήλικες;

video still from TVXS
το ελληνικό πρωτότυπο ακολουθεί


After watching a group of teenagers speak on TVXS, the internet TV stronghold of greek progressive/militant journalism, I feel obliged to consider a few issues.

This was a group of 4 boys and an embarrassingly silent girl -probably humbled by the motivated eloquence of the rest of them. In the worst case scenario, she was only offering more proof of the inherent sexism of an archaic patriarchal society that does not question role models -even in the context of art courses! Because as a matter of fact, these were students from a public school specialising in art. (In addition to the core, they are offered extra options related with art.)

I will overcome the initial issue by attributing the silence of the girl to idiosyncrasy rather than sexism.

Nevertheless, their arguments basically consisted in pointing the finger at the tangle of all the accumulated wrongs (scandals, police violence, political hypocricy and nepotism, financial opportunism, lack of investment in education etc) of our society and voicing their willingness to resist without compromise...
Fair enough! It is even touching and beautiful to watch them.

All I can answer is, OK! Even for less decent people it would be indecent to disagree in public with the children's line of thought. We have already read and heard the very same things a thousand times. And we've heard them from children, intellectuals, mums and dads, TV personalities, you name it. The motto is "everything must change". But the will to get down to specifics in a dialogue is missing because everytime a minister or anyone else has tried to engage a dialogue, the movement takes refuge in their larger demands for total change. The student movement will simply not enter an inauthentic dialogue. The vicious circle of maximalism and mistrust thrives on generalisations. The sheer romanticism of it all promises that nothing will change; it will nevertheless unmistakeably make palatable stories for sentimental journalism when it doesn't degenerate into vandalism.

So, are all of the teachers of these students performing well? Are their parents beyond criticism for conformist behavior and do they not belong to the apparently rotten layers of social elites?
Are these children not concerned with the practical quality of their schooling? What is it that is lacking and how do they suggest we go about improving the system? Where are their elaborated and specific demands and who should be their appointed interlocutor?

What we get instead is a humdrum of accusations concerning society, but not much that would stem from the environment they have an immediate experience of, that is, their school. This is not a very authentic discourse. Once more, our children have memorised much of the lesson in parrot-fashion. In the site where the mentioned video has been presented, there follows the usual diarrhea of flattering comments and hardly any serious critical consideration. The complacent adults, self-assured, indulge mirroring themselves in the revolted brave youth icons.

Is there a more dishonest behavior on the part of responsible adults? It brings to mind those frustrated mothers who lurk in the audience of TV reality shows, crying from elation as they watch their precious offspring shoot to the main scene to perform the expected feat. Oh, how well we know these parents who suffer from the syndrome of transferring ambitions and unrealised dreams to their children!

Instead of encouraging teenagers to look for critical depth, we applaud their activism. In Africa, tribal chiefs and guerilla warriors have been known to recruit these very same children in their armies. Pure horror. Is this the extent of disrespect we have come to show towards the future of our society?

That is the best way to seek an escalation of violence and provoke the most reactionary reflexes.

Someone ought to tell these children that they had better regain their autonomy from ideological manipulators and the private courses of state syndicalists; to feel responsible for their school, the public school; to engage a serious dialogue on what has to be done, a dialogue with their parents and teachers. These are their natural interlocutors. NOT THE POLICE, TV, POLITICAL PARTIES...

Is our society so degenerate that it finds satisfaction in seeing underage persons (at least legally!) push their (ideological) merchandise on the street? How far is this from what we call child labor? Isn't this the same society that restrains their freedom to use their body as they choose? (What is after all the age of consent, the legal age for marriage or sexual relations with other adults?) Isn't this the very same society that does not allow them to vote? Or work to earn a living? Nevertheless, we are apparently capable of envisaging a teenage social front! Not a simple expression of discontent, but an organised, autonomous political movement that has entered the main stage of politics. A dubious vanguard of social warfare, expected to face up to repressive violence on the part of the state, but who the police are expected to treat as minors. What a terrible confusion!

The leader of the Alliance of the left, has actually proposed to recognize the right to vote from the age of 16. Alright then, ladies and gentlemen, I guess this would beg the extension of full political rights to them. They should have the right to leave school at 16 if they choose and do as they choose. There can just be no full political rights under supervision by parents. Would you be ready to throw such an issue on the table? Because I am ready to discuss this! Let's just get to the logical conclusion of our reasoning.

And get one of those consientious reporters to ask them the simple question why they never occupy their private evening schools! Because the only answer I have come across until now was a boy's amused mutterings about "not being feasible to mess with private business owners".

---------------

(Σχόλιο στο TVXS, σε σχέση με την "συνέντευξη" μαθητών του καλλιτεχνικού σχολείου Γέρακα,
που μπορείτε να παρακολουθήσετε στην ιστοσελίδα του ρεπορτάζ χωρίς σύνορα.)

Ας θεωρήσω απλά ιδιοσυγκρασιακή περίπτωση την στάση της συγκεκριμένης κοπέλας και όχι επαλήθευση κάποιου πατριαρχικού μοντέλου που καλά κρατεί ακόμη και στα "καλλιτεχνικά" σχολεία!

Όσο για τα επιχειρήματα... καλά όλα αυτά, δύσκολα θα είχαν ακόμη και οι κατ'εξοχήν υπαίτιοι το θράσος να διαφωνήσουν δημόσια με την ουσία των λεγομένων. Είναι δε ακόμη πιο συγκινητικό να τα ακούει κανείς από όμορφα και φρέσκα πρόσωπα. Όμως όλα αυτά τα έχουμε ήδη πει, διαβάσει και ακούσει άπειρες φορές. Και τα έχουμε ακούσει από παιδιά, γονείς, δασκάλους, παρουσιάστριες της απογευματινής ζώνης, φωνακλάδες των δελτίων και όποιον άλλον μπορεί να φανταστεί κανείς. Όλα να αλλάξουν...
Γενικότητες δηλαδή, που όταν διατυπώνουν απτά αιτήματα δεν υπάρχει η διάθεση διεκδίκησης μέσα από τον διάλογο καθώς ενεργοποιείται ο φαύλος κύκλος που υπονοεί ότι για να αλλάξει κάτι πρέπει να αλλάξουν όλα και ότι ο εκάστοτε υπουργός παιδείας είναι μαριονέττα του συστήματος που δεν μπορεί να υποστηρίξει παρά μόνο προσχηματικό διάλογο.

Δηλαδή, οι καθηγητές τους είναι όλοι ευσυνείδητοι; Οι γονείς τους είναι έξω και πέρα από τις συμβιβασμένες κοινωνικές ομάδες; Έχουν αγωνία για την ποιοτική αναβάθμιση των σπουδών τους; Ποιές είναι οι ελλείψεις, τί προτείνουν; Πώς οραματίζονται μια δημιουργική σχέση με τον θεσμό του σχολείου; Πού είναι τα συγκεκριμένα και επεξεργασμένα τους αιτήματα;
Και σε ποιόν τα απευθύνουν;

Αντ'αυτών, καταγγελτικός λόγος χωρίς αιτήματα που να σχετίζονται άμεσα με τον χώρο που γνωρίζουν, δηλ. το σχολείο τους. Αυτός δεν είναι πρωτογενής πολιτικός λόγος. Δυστυχώς, ακόμη μια φορά, παπαγαλία το μάθανε το μάθημα. Και ούτε ένα συγκροτημένο κριτικό σχόλιο από κάτω! Αντίθετα, περισσεύουν οι κολακείες. Οι βολεμένοι μέσα στη σιγουριά τους μεγάλοι, βαυκαλίζονται καθρεφτιζόμενοι στα παιδιά. Δεν υπάρχει πιο άτιμη συμπεριφορά απένανται σε εφήβους. Θυμίζει τις μαμάδες που καμαρώνουν το λουλούδι τους και το προτρέπουν να ανέβει στη σκηνή του τηλεοπτικού reality για να πει το ποίημά του. Τις έχουμε δει αυτές τις μαμάδες και τους μπαμπάδες, με το σύνδρομο της μεταφοράς φιλοδοξιών και διαψευσμένων ονείρων!

Αντί να προτρέπουμε τους εφήβους να ακολουθήσουν τον δρόμο της κριτικής εμβάθυνσης, τους εξωθούμε στον ακτιβισμό. Στην Αφρική, οι πολέμαρχοι στρατολογούν τους ίδιους εφήβους με ολέθρια αποτελέσματα. Εκεί έχει φτάσει η έλλειψη σεβασμού απέναντι στο μέλλον της κοινωνίας μας;

Ανοίγουμε έτσι τον δρόμο στη γενικευμένη βία και την υπερσυντηρητική αντίδραση.

Κάποιος ή κάποια πρέπει να πει στα παιδιά ότι οφείλουν να αυτονομηθούν από τους ιδεολογικούς καθοδηγητές τους και τα συνδικαλιστικά κρυφά σχολεία, να νοιώσουν υπεύθυνοι και υπεύθυνες για το σχολείο τους, το δημόσιο σχολείο, ανοίγοντας σοβαρό διάλογο επί του πρακτέου με τους γονείς και τους δασκάλους τους. Αυτοί είναι οι φυσικοί συνομιλητές τους και όχι η αστυνομία, η τηλεόραση, τα κόμματα. Η κοινωνία μας είναι τόσο ξεπεσμένη ώστε να βγάζει τους (νομικά τουλάχιστον) ανήλικους στο πεζοδρόμιο; Η ίδια κοινωνία που αρνείται σε αυτούς τους εφήβους την ευθύνη να χρησιμοποιούν το σώμα τους όπως θέλουν (ποιό είναι το ηλικιακό όριο κύριοι για εργασιακή αυτονομία, σύναψη γάμου, ή πλήρη αυτοδιάθεση;), η ίδια κοινωνία που δεν τους αναγνωρίζει δικαίωμα ψήφου, αυτή η κοινωνία τους ανακηρύσσει σε διφορούμενο κίνημα και τους επευφημεί, υποκινώντας τους να αναμετρηθούν με την κατασταλτική βία. Η δε αστυνομία καλείται συγχρόνως να τους αντιμετωπίσει σαν ανήλικους. Τί εκρηκτικό και ανήθικο μίγμα!

Ειπώθηκε μάλιστα από τον κύριο Τσίπρα, να τους δοθεί ψήφος. Ε, τότε κύριοι και κυρίες, θα πρέπει να τους δοθεί και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης γενικότερα. Δεν νοείται δικαίωμα ψήφου χωρίς όλα τα πολιτικά δικαιώματα των ενηλίκων!
Είστε έτοιμοι να ανοίξει μια τέτοια συζήτηση; Γιατί εγώ είμαι! Δεν είναι δυνατόν να μην φτάνουμε μέχρι το τέλος των συλλογισμών μας.

Κι ας τους ρωτήσει επιτέλους κάποιος, γιατί δεν κάνουν καταλήψεις στα ιδιωτικά φροντιστήρια που πηγαίνουν! Ας τους ρωτήσει κάποιος! Γιατί μέχρι τώρα, η μόνη σχετική απάντηση που έχω ακούσει είναι ότι "εκεί είναι ο ιδιώτης... και δεν γίνονται τέτοια πράγματα".

Αγαπημένα μου παιδιά

(video still, "Touched" by Laurel Chiten)

(if and only if required, translation in english will be made available)

Μετά την κριτική που άσκησαν όσοι παρέμειναν σώφρονες απέναντι στο κλίμα της εύκολης, ανεγκέφαλης και κονφορμιστικής υπόθαλψης ακροτήτων, οι ίδιοι άνθρωποι υπενθυμίζουν τώρα πως υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα. Αν αποδεχτούμε τις ευθύνες μας και δεν τις μεταθέσουμε στους μαθητές, οφείλουμε επίσης να αντιληφθούμε το μέγεθος του φαινομένου και να αφουγκραστούμε το μήνυμα.

Όταν ασκούσα κριτική στις ελίτ, είχα στο νου μου τις εγωπαθείς προσωπικότητες της τηλεόρασης: τους λαϊκιστές πολιτικούς, τους ιδεοληπτικούς διανοούμενους και καλλιτέχνες που απλώς νοιάζονται να διατηρηθούν ελκυστικοί και ελκυστικές, να διεκδικήσουν μερίδιο στην αγορά των μήντια και της διαφήμισης, να παραμείνουν εμπορεύσιμες πόρνες με τον φόβο ότι οι απρόσωποι νταβατζήδες τους ίσως τους αντικαταστήσουν.
Όταν έπρεπε να στείλουν στο αποχαυνωμένο ακρωατήριο της τηλεόρασης μήνυμα εθνικής έξαρσης, το έκαναν. Όταν έπρεπε να κολακεύσουν μια ιδεολογική παραφορά με χαρακτηριστικά μόδας, το έκαναν επίσης. Όταν έπρεπε να κουνήσουν κωλαράκι για να δελεάσουν μαστουρωμένους χαβαλέδες που αποτελούσαν το τηλεοπτικό κοινό της τάδε εκπομπής, το έκαναν. Όταν έπρεπε να δείξουν πυγμή απέναντι στην διαβολική υπουργό παιδείας που ήθελε λέει να προωθήσει αντεθνικό βιβλίο, το έκαναν. Πρωταγωνιστούσαν σε σαπουνόπερες και έκαναν φόνους για λόγους τιμής, αναβιώνοντας στερεότυπα από την δεκαετία του ᾽5ο. Φλέρταραν με νταήδες μπάτσους στο κρεβάτι μεγαλοαστικών δήθεν σπιτιών με ξένες υπηρέτριες, γλύφονταν για λαϊκά τεκνά και πάθαιναν υστερία για το σκουλαρήκι του ατίθασου γυιού. Πόζαραν με τσιγάρα και σήριγγες, αλλά δεν ξεχνούσαν να υπερασπιστούν την υγιεινή διατροφή. Όταν έπρεπε να συνταχθούν με αναρχοαυτόνομες κορώνες σε επίπεδο επαναστατικού και επαναστατημένου lifestyle, έβρισκαν τον τρόπο να το κάνουν. Έκαναν επίσης τον σταυρό τους κάθε Πάσχα, λιβάνιζαν και έδειχναν σεβασμό στα ιδεώδη του ανάδελφου έθνους των διαστημανθρώπων έψιλον.

Έτσι βρεθήκαμε να είμαστε σίγουροι για όλα και για τίποτα. Ο καθένας ήταν διατεθειμένος να παίξει οποιοδήποτε ρόλο, προσαρμοσμένο στα μέτρα του, αρκεί να βρισκόταν διαρκώς στο φως της δημοσιότητας.
Μετά... τα Σαββατόβραδα, αγκαλιασμένοι πολιτικοί της δεξιάς, της αριστεράς, της άκρας δεξιάς και της εξωκοινοβουλευτικής διανόησης, παράφρονες, μοντέλα, μακιγιέρ, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, μέντιουμ, χορεύτριες της κοιλιάς και γυιοί διάσημων γονιών, ή εκπρόσωποι πολιτικών τζακιών και ηγετικά στελέχη ομίλων, μεγαλογιατροί, σταρ από ριάλιτι, πρώην σταρ, νυν γκόμενες και άνθρωποι που απλά ήξερες τη φάτσα τους από κάπου, άλλοι που δικηγορούσαν με επιτυχία κι άλλοι που τσακώνονταν πριν μια βδομάδα σαν τα σκυλιά σε κάποια εκπομπή τα ξαναέβρισκαν στο νέο πλαίσιο... μια εφιαλτική παρέλαση από μάσκες, όλοι αυτοί μαζεύονταν γύρω από ένα τραπέζι και μερακλωμένοι κουνιόντουσαν πέρα δώθε. Αυτές οι Σαββατιάτικες εκπομπές έδειχναν πως όλοι ήταν μαζί στο τέλος της εβδομάδας, όλοι οι ηθοποιοί του ατέλειωτου τηλεοπτικού οχετού. Μας δίδασκαν πως ότι κι αν ήταν, ότι κι αν εκπροσωπούσαν μεσοβδόμαδα, μπορούσαν να χαρούν στο τέλος της βδομάδας χωρίς ταμπού και διαχωριστικές γραμμές.

Αυτή η προκλητική αναίρεση των κοινωνικών ανταγωνισμών σε συμβολικό επίπεδο, δεν μπορούσε παρά να διδάσκει στους θεατές την απάθεια. Αφού όλοι τελικά είναι το ίδιο, γιατί τάχα θα έπρεπε, ή πώς τυχόν θα μπορούσε, ο οποιοσδήποτε ασήμαντος τηλεθεατής να διεκδικήσει νόημα και λογική αντιπαράθεση, ουσιαστική διαφοροποίηση.

Η πολιτική έγινε πολιτικό show. Η τέχνη έγινε άσκηση γούστου και επίδειξη λεπτότητας και μαγκιάς. Η γνώση έγινε κάτι ιδιαίτερα επίπεδο. Ένα είδος βωβού προηγούμενου... σαν τα γαλάζια μάτια που κληρονόμησες, ένα οποιοδήποτε επιδερμικό δεδομένο, σαν σημάδι ή τατουάζ που όταν το έχεις, το έχεις... και από κει και πέρα το επιδεικνύεις σαν αποτύπωμα και ονοματικό προσδιορισμό που σε τοποθετεί αυτόματα σε κάποιο πάνελ.

Γεμίσαμε ειδικούς που ανέλυαν τα πάντα και συναγελάζονταν με τους πάντες, συζητώντας ελαφρά τη καρδία όλα τα θέματα.

Πέρυσι, εγώ η συγκρατημένη και κριτική κατά πως φαίνεται από την διάθεσή μου να μην ενθαρρύνω μαθητές σε πετροπόλεμο, δίδαξα μια ξένη γλώσσα σε προχωρημένο επίπεδο σε δεκαπεντάχρονους. Σε ξένη γλώσσα πάντα, μιλήσαμε για ρομαντική ποίηση, για εμπόριο λευκής σάρκας, σεξουαλικές μειονότητες, διεθνή πολιτική, μόδα, προσωπικές σχέσεις, επαγγελματική μετεξέλιξη, θέατρο, ευρωπαϊκά θέματα, περιβαλλοντική πολιτική όπως εκπορευόταν από συγκεκριμένους δημάρχους ευρωπαϊκών πόλεων, για απαχθέντες από εξωγήινους και για καθηγητές του Χάρβαρντ που παρέκκλιναν της ακαδημαϊκής πεπατημένης οδού, μοιραστήκαμε dvd με πολλαπλό περιεχόμενο, ψάξαμε υλικό στο διαδίκτυο, μιλήσαμε για συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας, για έλληνες συγγραφείς και τα γλωσσικά τους ιδιώματα, για αθλητισμό, για βαρεμάρα, για την οικογένεια.
Αλλά υπήρχε μια συνέχεια ύφους. Υπήρχε παρουσία και ανάληψη ευθύνης. Προσπάθησα ώστε η άποψή μου να έχει τα χαρακτηριστικά ενός συγκροτημένου λόγου που απαιτούσε μια αντίστοιχη προσπάθεια για συγκρότηση και έκφραση που να διατυπώνει θέσεις και αντιθέσεις.

Υπήρξαν κάποιες δύσκολες στιγμές, όταν έπρεπε να διαχειριστώ την έλξη και την απώθηση, να θέσω τα σωστά όρια, να θέσουμε όλοι όρια και να θέσουμε εξ'αρχής πολύ ψηλά τον πήχυ. Η αγάπη που καταφέραμε να διοχετεύσουμε δημιουργικά παρά την κούραση από την απίστευτη πίεση και το άγχος των φροντιστηρίων και των σχολείων, η επιθυμία για όσμωση, μας επέτρεψαν να μην χωρίσουμε στο τέλος της χρονιάς με μια αίσθηση ανικανοποίητου. Προσπάθησα να ενθαρρύνω τους αγχωμένους γονείς και να τους μεταδώσω τον θαυμασμό και την πίστη μου στην προσπάθεια των παιδιών και την δική τους.
Τα παιδιά μάλιστα πέρασαν τελικά τις εξετάσεις του ξενόγλωσσου διπλώματος. Έμεινα άναυδη, γιατί δεν το περίμενα. Είχα την αίσθηση ότι δεν είχα καταφέρει τίποτα, γιατί είχα απέναντί μου ανυπέρβλητα εμπόδια. Συγκεκριμένα όπως είπα, την κούραση αυτών των παιδιών, το άγχος από το υπερφορτωμένο πρόγραμμα, την έλλειψη προπαίδειας και προετοιμασίας από το σχολείο. Το ότι δεν είχαν διαβάσει παρά ελάχιστη λογοτεχνία, ή σχεδόν καθόλου, το ότι δεν τα είχαν φροντίσει οι δάσκαλοι όπως θα έπρεπε.

Κι όμως, ο έρωτας της μάθησης έκανε ένα μικρό θαύμα. Η φλόγα του σεβασμού για την ζωή και η ελπίδα, ανέβασε το ηθικό μας. Καταφέραμε να περάσουμε καλά και να κρατήσουμε μέσα μας μια θετική ανάμνηση από αυτή τη χρονιά.

Η αγάπη μένει μεταμορφωμένη σε γνώση.
Τα παιδιά τώρα πετροβολούν τον εαυτό τους, γιατί τους εμποδίσαμε να αγαπήσουν την ίδια τους τη ζωή. Αν την τελευταία ώρα, έχουμε την διάθεση να περισώσουμε το μέλλον, ας αναγνωρίσουμε στους εαυτούς μας το δικαίωμα της ελπίδας. Όσο παραμένουμε προσκολλημένοι στο παρδαλό κενό και την απαξία, εκείνα θα βρίσκουν καταφύγιο στον όχλο και τον βαρβαρισμό, γιατί μόνο εκεί η δυσβάστακτη ευθύνη μιας ζωής χωρίς κατεύθυνση, μπορεί να βρει ανακούφιση.