Η ποίηση και το όπλο

Κάθε ιδεολογικοποίηση του κόσμου στο πλαίσιο του ανθρώπινου πολιτισμού αποτελεί μια φονική απόπειρα κυριαρχίας. Δίχως τον φόνο δεν εννοείται ο ανθρώπινος πολιτισμός. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η επιβίωση των ειδών και οι μεταλλάξεις τους υπακούουν σε φυσικούς και όχι "ηθικούς" νόμους. Υπ'αυτή την έννοια το δίκαιο αποτελεί λειτουργική κανονικοποίηση του φόνου.

Δια της ενσωμάτωσης του κοσμικού άλλου -η ελευθερία του οποίου πηγάζει από την αδιαφοροποίητη ρίζα του όντος- με το στρατήγημα μιας ιδεολογικής υπερδομής (στη βάση συμβολικών συνθέσεων που αναπτύσσονται ως θρησκεία και κοσμοθεωρία, έθνος, φυλή) μεθοδεύεται η κυριαρχία.

Μπορεί μεν στην Ιουδαιοχριστιανή παράδοση να ορίζεται ως αρχή όλων ο λόγος, αλλά πριν από αυτόν προϋποτίθεται η εκφορά του και ο φορέας της πιθανότητας αυτής της εκφοράς, το άκτιστο φως, ο Θεός.
Η στόχευση του ακτίστου φωτός από τον άνθρωπο, είναι η σύλληψη της θεοφαγίας. Ο ήχος αυτής της πράξης κατά την εκτέλεσή της αντιπροσωπεύεται από την μεγάλη έκρηξη, την διάσπαση του ενιαίου και επαναλαμβάνεται με κάθε επαναβεβαίωσή της ως εκπυρσοκρότηση όπλου, μεταφορικά δε με κάθε εκφορά λόγου. Εν αρχή ην το όπλο και ο ήχος αυτού ο λόγος.

Η μη οργανική χρήση του λόγου, η ποίηση ως απόπειρα επιστροφής στην αδιαφοροποίητη υλικότητα της γλώσσας είναι η μόνη διέξοδος για την εξιλέωση του πολιτισμού, αλλά δεν εννοείται παρά μόνο ως ύστερη, υπερβατική και ως εκ τούτου, εξ' ορισμού αποτυχημένη.

Η ποίηση στρέφει το όπλο στο στόμα.

answers to Napoleon

I often sign using the letter M.

It is not symbolic, just a way to strike a balance between anonymity/privacy on the net and personalizing the signature. There is an ongoing debate about these issues, even in Greece recently, with reference to blogging.

About "having no justification to be rational should we take deconstruction seriously", I guess, I can only say that "reason" is part of our intellectual makeup; we are lost without it and unfortunately, it is an endangered tradition. Endangered by the irrational media, mass phenomena etc

There is certainly a paradox in Foucault's attempt to elicit the discourse of déraison, defined more or less as the silence of reason. Like there is a paradox in Plato's ideas. There is always a flaw in every attempt at totalisation. In post modernism, the Frankfurt school and more recent thinkers, we see a tendency to humanize philosophical discourse and accept/integrate its fragmented and multilayered character.

These are progressively "rhizomatic"/organic discourses.

What I retain from post-modernism and deconstruction, basically, is an attempt to reveal the fissures of dogmatic rationalism. These writers took philosophical analysis (and critique) to its limits, digging under the surface of structuralism and under the surface of structured language, something that had already been the object (in a much wider sense) of works of fiction like Ulysses.
Thomas Pynchon is another interesting example.

What I find offensive is the cult of sentimentalism, eg in the work of Paulo Coello, or in Harry Potter and other best sellers. Commercialism favors the absence of critique!

About communism: I would look at marxism as an interesting theory. On the other hand, the "soviet union"... I would have considered as an application of imperialism to marxism rather than the opposite. Russia today is not communist but certain methods remind the soviet union. Totalitarian idealism/ communism/ national socialism... are these not related?

About greek socialist governments "imposing social cohesion through countless laws and destroying free association", I think I agree with you. What we need is a limited number of very strict laws to regulate the bonding of individual interests. We should safeguard freedom and democracy too. Encouraging people's dependence on the state is totalitarian. Such are the socioeconomic systems where it pays to be corrupt.

I don't understand very well what you say about Pasok and their system of widespread patronage. In all cases, I don't think Simitis could have centrally controlled the political personnel and the regime mentality. They ended up behaving just like the old political right that had monopolized this country's wealth before Pasok. You know "our children will get the jobs etc"

I totally agree with you about public space. I worked with reconstruction.gr for a couple of years, saw the misery and the hope inherent in fringe politics and local associations, I saw the bureaucratic mentality and the lack of interest on the part of state and local institutions, the waste of funds, the difficulty and the satisfaction of coming to an understanding with fellow citizens on a basis of disinterested free association.
However, I am currently taking a break, because I felt a little bit tired/wasted/decentered and in need to resume a more personal body of work. Would this be my turn to make a move to the right to save my sanity from this vision of precariousness and the objective void under my feet? I don't know. I guess the dead do have a say in all we do. I tend to believe that most of our choices are chemically conditioned by our inherited genes and it takes all kinds of choices to have a working society. Health is a matter of measure and balance!
Sometimes, I think that if I could I would just move to Vancouver :-)

η αναπνοή μου μερικές φορές είναι ρηχή

Σε σχόλιο για το άρθρο με τίτλο
Modern Greece: Decadence Unbound by Napoleon Linardatos,

Ο/Η Miranda P. έγραψε:
(επανεπεξεργασμένη εκδοχή της προηγούμενης ανάρτησης)

Το αρχαϊκό πατερναλιστικό μοντέλο που συνδέει την ηθική με την οικονομική ευρρωστία και το συμφέρον των ελίτ με το αγαθό, επιτάσσει να σκεφτούμε πως τα λεγόμενα χαμηλά ένστικτα είναι κάτι κοινό σε όλους μας.

Με την καλλιέργεια του χαρακτήρα, υποτίθεται ότι αποκτούμε γνώση του εαυτού και αυτο-έλεγχο. Πρόκειται για αριστοκρατικές αξίες που σχετίζονται με την ανάπτυξη ενός μοντέλου ερμηνείας της διαστρωμάτωσης της κοινωνίας, κατά το οποίο ο καθένας θα δύναται να ξεχωρίζει το "καλό" από το "κακό", εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα της προόδου και της βέλτιστης διακυβέρνησης για όλους.

Σε μεγάλο βαθμό ένα τέτοιο μοντέλο δεν αρκεί για την ερμηνεία της βιοπολιτικής, όπου όσα συμβαίνουν χρήζουν στατιστικών προσεγγίσεων (σα να μελετάς της συμπεριφορά αερίων σε περιορισμένο χώρο), παρά ηθικής αξιολόγησης. Παρ' όλ' αυτά, στην απλή καθημερινή μας ζωή, στο πλαίσιο της κοινωνικής μας "niche", οι πατερναλιστικές αξίες (και οι εξ' αυτών απορρέουσες εξιδανικεύσεις της αστικής τάξης, ως το work-ethic των διαμαρτυρομένων και τις ηθικολογίες των αδίστακτων πετρελαιάδων), έχουν ακόμη κάποιο νόημα και γοητεία κατά περίπτωση, δεδομένου ότι μπορούμε και επιθυμούμε συχνά να επικοινωνούμε μεταξύ μας ως πρόσωπα. Το πρόσωπο με αυτή την έννοια δεν είναι φορέας του ονόματος, αλλά πηγή του ονόματος, αυτόφωτο ηθικό υποκείμενο που αποφασίζει ελεύθερα.

Πρόκειται για αξίες που από τον Σωκράτη ως τους Σαμουράϊ και μέχρι το "reserve" που πρέπει να διακρίνει ένα gentleman, αποτελούν σταθερό σημείο αναφοράς των ελίτ για την δημιουργία και σταθεροποίησή τους. Υπό αυτή την οπτική, υποτίθεται ότι έχουμε όλοι την επιλογή να ασπαστούμε την οδό της αρετής, να γίνουμε έντιμοι και υπεύθυνοι, benevolent/καλόβουλοι πολίτες. Να μην παρεκτρεπόμαστε. Να αυτοπεριορίζουμε τις ορμές και την διάθεσή μας για προσωπική επικράτηση αδιακρίτως κοινωνικού κόστους κ.λπ. Στον δρόμο της αρετής, αυτοσυγκράτηση δεν σημαίνει δειλία, αλλά το ακριβώς αντίθετο. Επομένως, ο ήρεμος, συνεργάσιμος και διαλλακτικός πολίτης θα αποτελούσε πρότυπο, ένα πρότυπο σεμνότητας και ταπεινότητας, μακριά από τις πασαρέλες και την δημοσιότητα, αφοσιωμένος στη δουλειά του.

Όμως, οι σκλάβοι, ήταν εξ' ορισμού δειλοί και αποτελούσαν βέβαια οργανικό μέρος της πατερναλιστικής οικονομίας. Σήμερα, οι απόγονοί τους, οι πανταχού φτωχοί και περιθωριοποιημένοι, όσο κι αν προσπαθήσουν, δύσκολα μπορούν να μετέχουν ισότιμα της ηθικής των ελίτ -παρά μόνο (κατα-)χρηστικά. Ειδάλλως, αποτελούν συλλήβδην ένα αρνητικό κεφάλαιο που χρήζει διαχείρισης.

Πέραν αυτών των ζητημάτων και συνολικοποιώντας, μπορούμε να πούμε ότι ο πολιτισμός δεν είναι κάτι που κληρονομείται άνευ όρων. Οι πολιτισμοί έρχονται και παρέρχονται, ακμάζουν και παρακμάζουν, μεταλαμπαδεύονται, αλλάζουν, παράγουν υβρίδια... είναι ζωντανοί όπως η γλώσσα.

Είναι λογικό να πούμε πως αν οι Έλληνες (γενικά) θέλουν να είναι υπερήφανοι, ας αναζητήσουν τους λόγους στο σήμερα. Το παρελθόν ανήκει σε όλους στο βαθμό που ενδιαφέρονται να γίνουν κοινωνοί κάποιας παιδείας. Σαφώς θα ήθελα κι εγώ η κοινωνία μας να ξεφύγει από την ιδεοληψία του παρελθόντος, την παθητικότητα, την υστέρηση. Όμως, για όλα αυτά δεν ευθύνονται οι χιλιάδες μετανάστες, τα παιδιά των ξένων εργατών και δεν ευθύνονται στον ίδιο βαθμό και με τον ίδιο τρόποι όλοι οι Έλληνες. Επίσης, τα ζητούμενα της κοινωνικής και της οικονομικής προόδου δεν είναι ποτέ διαταξικώς θέσφατα και ενιαία. Αποτελούν ζητήματα κοινωνικών διεργασιών.

Απ'ότι γνωρίζω πάντως, κάποιοι Έλληνες "προοδεύουν" μέσα στην παρούσα κατάσταση, χωρίς αυτό πάντοτε να συνδέεται με την πρόοδο ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων.

Φωνάζω κι εγώ συχνά μέσα μου, καθώς αναζητώ "peers", ομότιμους συν-πολίτες, πως "Ανυστερόβουλο ήθος χρειαζόμαστε. Αξιοκρατία! Και γνώση κριτική." Όμως, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν ωφελεί να επικαλούμαστε ένα ανεφάρμοστο πατερναλιστικό μοντέλο. Βλέποντας ρεαλιστικά τα πράγματα, το μόνο συμπέρασμα είναι ότι η κατάσταση στην Ελλάδα θα ακολουθήσει την "καμπύλη" που αναλογεί στο παρόν σύστημα. Ο καθένας βέβαια, όπως είπα, έχει τις ευθύνες του.

Αν είναι να κρίνουμε, ας αποδώσουμε τις ευθύνες εκεί όπου αντιστοιχούν. Για παράδειγμα, το μεγαλοϊδεατικό όραμα του 2004 που υποστήριξε το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής και πολιτικής ελίτ, βοήθησε τελικά την Ελλάδα ή την εγκλώβισε στα ίδια και χειρότερα, εξυπηρετώντας το άμεσο συμφέρον κάποιων διαπλεκομένων του πολιτικο-οικονομικού συστήματος; Ο "μέσος" Έλληνας ευθύνεται για τον μικρόπνοο σχεδιασμό;

Ας μην ξεχνάμε πάντως, ότι η κρίση του παγκόσμιου συστήματος -η συσσωρευμένη αδικία αιώνων ιμπεριαλισμού, αποικιοκρατίας, εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων...- είναι εξ'ίσου σοβαρή. Βλέποντας τα πράγματα κατ'αναλογία κλίμακας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι και οι ΗΠΑ αποδεικνύονται προβληματική οντότητα που προκάλεσε αμφιβόλου στρατηγικού αποτελέσματος πολέμους, προσβάλει το περιβάλλον, διαθέτει ελάχιστη ασφαλιστική μέριμνα για τους φτωχούς και τους απογόνους των σκλάβων που στοιβάζονται στις φυλακές. Προβληματικές οντότητες είναι επίσης η Κίνα, η Ρωσία, η ανθρωπότητα (;)

Με λίγα λόγια, όσο και αν απελπίζομαι συχνά από την κατάσταση στην Ελλάδα, απέχω από την δημόσια, γενικόλογη μεμψιμοιρία που μόνο καταρρακώνει το ηθικό εκείνων που νοιάζονται. Επιδίδομαι στην καλλιέργεια ενός οράματος κι ενός σχεδίου επιβίωσης, που δύσκολα θα μπορούσε να γενικευθεί. Δουλεύω τόσο ευσυνείδητα όσο αναπνέω και ξέρω πως λίγο με το τσιγάρο, λίγο με την μόλυνση, η αναπνοή μου μερικές φορές είναι ρηχή. Γνωρίζω ότι τα σχέδιά μου ίσως αποτύχουν και ίσως εξαφανιστώ όπως ο Σωκράτης, οι σαμουράϊ, η σοβιετική ένωση, όπως ακόμη, οι δεινόσαυροι... Οτιδήποτε άλλο όμως, ξεφεύγει από τη δύναμη του ατόμου και υπόκειται σε συλλογικές κινήσεις και στα κύματα της ιστορίας.